بازماندگان کریم خان زند

کریم خان زند موسس سلسله پادشاهی زندیه در ایران که به گواه تاریخ مردی از قوم لک بوده است برای اداره امور مملکتی افراد زیادی از خاندانش را به نقاط مختلف از کشور فرستاده است.

گنجعلی خان زند  حاکم کرمان به عنوان یکی از این افراد  است - یکی دیگر از نوادگان کریم خان زند لک به نام رضاخان زند است. رضاخان زند  نوه کریم خان زند لک به عنوان حاکم قم به این ناحیه گسیل شده بود. هم اکنون نیز یکی از گذرگاه های شهر قم به نام رضاخان زند لک نامگذاری شده و خانه های تاریخی زند بخشی از میراث فرهنگی قم به شمار می آید.

بازماندگان کریم خان زند در قم در محله هایی همچون: زندآباد، روستاهای قلعه چم، علی آباد نیزار، دیزار، نارچ و حاجی آباد زندگی میکنند. مردم قوم لک در این محله ها همچنان به زبان لکی حرف می زنند و اصالت خود را فراموش نکرده اند.

#سامان_فاضلی، #دانشگاه_تهران ، #کوێه‌شت_له‌کستان:[طایفه زند]گروهی بودند با معیشت شبانی که از اراضی دامنه #زاگرس به روستاهای #پری و #کمازان در نزدیکی ملایر کوچ کرده بودند.زیرنویس>>((نک فرهنگ جغرافیایی ارتش،جلد پنجم،صص75،374; پری در سی کیلومتری جنوب شرقی ملایر بر سر راه اراک قرار دارد،کمازن نیز نام دهی در نزدیکی آن می‌باشد.این دو ده با چند روستای دیگر ناحیه‌ی #لکستان را تشکیل می‌دادند. پرتر"Porter# " در جلد دوم،صص82_3 می‌نویسد که در سال1818م محل سکونت #کریم‌خان را که هنوز برپای بوده است در آنجا مشاهده کرده است. نک: نیز به #کوهمره‌ای ص 452، و همچین نک:Roschanzamir,Zand-Dynastie,13,24 note))

نگارنده در ادامه می‌افزاید: معمولا #زندها را شاخه‌ای از طوایف #لک #لرستان که #کلهر و #زنگنه و #مافی و #باجلان را نیز شامل می‌شود،به حساب آورده‌اند.و نویسندگان ایرانی و خارجی آنها[لک‌ها]را چون دیگر طوایف همسایه‌شان جز #اکراد(کوردها) طبقه‌بندی کرده‌اند،علت این سردرگمی و اختلاف‌نظر را باید در موقعیت و مسکن این طایفه جستجو کرد،زیرا در حاشیه خط تفکیک کننده‌ای که از #کرمانشاه می‌گذرد و به صورتی سنتی #لرستان را از کردستان مجزا می‌سازد عملا رسوم و فرهنگ #لری و #کردی و لهجه‌هایشان با هم آمیخته‌اند،قرینه‌هایی نیز بر این امر دلالت دارد.ولی به‌هرحال زندیه خود را از همسایگان دیگرشان مجزا ساخته و یا آنها را بیگانه پنداشته‌اند،گاهی از آنها به‌عنوان #لر_فیلی و زمانی هم به‌عنوان #کرد اردلان یاد شده است،طوایف #لک که لهجه و خصوصیاتشان آنها را بیشتر به #اکراد(کُردها) مانند کرده است یقینا از نواحی شمالی #لرستان کوچ کرده و یا به وسیله #شاه‌_عباس_صفوی در اطراف ملایر اسکان داده شده‌اند،در اواخر #دوره‌ی_صفویه از آنان به‌عنوان #لر و #لک[دو قوم مجزا از هم]نام برده شده است.(جان،ر،پری 1365؛صص25_24)

مشخصات تفصیلی:
پری،جان"John R,Perry".
1365.کریم‌خان‌زند؛تاریخ ایران بین سالهای1779_1747.ترجمه: علی‌محمد ساکی.تهران: انتشارات فراز

(چاپ به زبان اصلی،انگلیسی،1979،دانشگاه شیکاگو)

نکته قابل توجه در این متن مهم تاریخی،کاربرد کلمه‌ی" #لکستان" است،برخلاف پندار بسیاری از مغرضین که #لکستان را برساخته‌ی چند سال اخیر می‌دانند،عنوان #لکستان دست‌کم پیشینه‌ای چندصدساله دارد هر چند در محدوده‌ای بسیار کمتر از محدوده‌ی فعلی...

در بررسی تاریخی اصل و نسب #سلسله‌_پادشاهی_زند،جای هیچ تردیدی باقی نمی‌ماند که طایفه‌ی زند از طوایف بزرگ #قوم_لک بوده‌ است،اما در بعضی منابع تاریخی لک را قومی مستقل ذکر کرده‌اند و در بعض دیگر،لک زیرمجموعه‌ی یکی از دو قوم اطراف #لکستان،در نظر گرفته شده است.
گفتنی است بیشتر بازماندگان #طایفه_زند در شهر قم به سر می‌برند که توسط #آغا_محمدخان_قاجار به این شهر تبعید شده‌اند، همچنان خود را #لک می‌دانند و به #زبان_لکی سخن می‌گویند.

ضمن اینکه #پروفسور_پِری،از ذکرشدن نام #قوم_لک در کنار #قوم_لر به موازات و در عرض یکدیگر،در اواخر دوره‌ی صفویه اشاره می‌نماید،که نشان از استقلال این دو قوم در آن زمان،از همدیگر دارد.

کتاب مزبور مهمترین پژوهش جدید در باب #پادشاهی_زندیه است که در مقاطع گوناگون تحصیلی در مراجع آکادمیک ایران و خارج از #ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مطالب مرتبط: کریم‌خان زند